गौ माता’ वर काँग्रेसचे ‘हृदयपरिवर्तन’ की निवडणुकीचा ढोंग? तावडेंच्या ‘साहित्यिक प्रहारा’मुळे अजय राय बॅकफुटवर!
उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात सध्या बयाणबाजीची पातळी घसरत चालली आहे, पण याच दरम्यान ‘गौ माता’ वरून सुरू झालेल्या वैचारिक युद्धाने काँग्रेसचा भूतकाळ आणि वर्तमानकाळातील अंतर्विरोध चव्हाट्यावर आणला आहे.
यूपी काँग्रेसचे अध्यक्ष अजय राय यांनी मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना कोंडीत पकडण्यासाठी ‘गौ माता ला राष्ट्र माता घोषित करा’ अशी जी खेळी खेळली होती, ती आता स्वतः काँग्रेसच्याच गळ्यातले लोढणे बनताना दिसत आहे.
भाजपचे केंद्रीय सरचिटणीस आणि खासदार विनोद तावडे यांनी या मागणीवर असा काही तीक्ष्ण आणि बौद्धिक पलटवार केला आहे, ज्याने काँग्रेसचा हा ‘सॉफ्ट हिंदुत्व’चा डाव पूर्णपणे पोकळ आणि हास्यास्पद ठरवला आहे.
काय आहे संपूर्ण वाद?
नुकतेच यूपीचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या एका वक्तव्यावर प्रतिक्रिया देताना यूपी काँग्रेस अध्यक्ष अजय राय म्हणाले होते, “योगीजींनी निश्चितपणे ‘गौ माता’ ला ‘राष्ट्र माता’ घोषित केले पाहिजे. ही आमची मागणी आहे. आज ते अमर्याद भाषेचा वापर करत आहेत आणि शिवीगाळ करत आहेत…”
अजय राय यांना वाटले होते की भाजपचा सर्वात मजबूत गड असलेल्या ‘हिंदुत्व आणि गाय’ या खेळपट्टीवर उतरून ते योगी आदित्यनाथ यांना बॅकफुटवर ढकलू शकतील. परंतु, भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस विनोद तावडे यांनी इतिहासाची पाने आणि हिंदी साहित्यातील एका अजरामर कथेचा असा दाखला दिला, ज्याने काँग्रेसच्या या मागणीचे ‘राजकीय विनोदात’ रूपांतर केले.
तावडेंचा प्रहार: १९६६ चा तो रक्तरंजित इतिहास
अजय राय यांच्या वक्तव्यावर टोला लगावताना विनोद तावडे यांनी सोशल मीडियावर लिहिले की— “गोरक्षक आणि साधू-संतांवर गोळ्या झाडणारे आज गौ माता ला राज्य माता घोषित करण्याची भाषा करत आहेत.”
तावडे यांचा हा इशारा थेट ७ नोव्हेंबर १९६६ च्या त्या ऐतिहासिक घटनेकडे होता, जेव्हा इंदिरा गांधी पंतप्रधान असताना दिल्लीत संसद भवनाबाहेर कायदेशीर गोहत्या बंदीची मागणी करणाऱ्या निशस्त्र नागा साधू आणि गोरक्षकांवर अंदाधुंद गोळीबार करण्यात आला होता.
इतिहासकारांच्या मते, त्या घटनेत शेकडो संतांना आपले प्राण गमवावे लागले होते. भाजपने याच इतिहासाची ढाल बनवून जनतेसमोर सवाल उपस्थित केला आहे की— “ज्या पक्षाचे हात गोरक्षकांच्या रक्ताने माखलेले आहेत, तो पक्ष आज कोणत्या तोंडाने गौ माता च्या सन्मानाची भाषा करत आहे?”
हरिशंकर परसाई यांच्या कथेशी काँग्रेसची तुलना
विनोद तावडे एवढ्यावरच थांबले नाहीत. त्यांनी काँग्रेसच्या या अचानक जागी झालेल्या ‘गोभक्ती’ची तुलना हिंदीचे प्रख्यात व्यंग्यकार हरिशंकर परसाई यांच्या “भेड़ें और भेड़िये” (मेंढ्या आणि लांडगे) या प्रसिद्ध कथेशी केली. तावडे यांनी लिहिले की, असे वर्तन पाहून त्या कथेची आठवण येते जिथे लांडग्यांना असा गैरसमज होतो की रंग बदलल्याने आणि संतांसारखे ढोंग केल्याने ते खरोखरच संत दिसू लागतील.
या रूपकाद्वारे (Metaphor) भाजपने असा नॅरेटिव्ह सेट केला आहे की, आगामी निवडणुका डोळ्यांसमोर ठेवून काँग्रेसने आपल्या ‘तुष्टीकरणाची कात’ टाकून ‘गोभक्तीचा चोला’ पांघरला आहे. परसाई यांच्या कथेत लांडगे जसे केवळ मेंढ्यांची मते मिळवण्यासाठी संत बनतात, तसेच काँग्रेसही बहुसंख्य मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी हे नाटक रचत असल्याचा आरोप भाजपने केला आहे.
अजय राय यांची मागणी हास्यास्पद का ठरली? (राजकीय विश्लेषण)
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, अजय राय यांचा हा डाव पूर्णपणे ‘उफराटा’ पडला आहे. याची तीन मुख्य कारणे आहेत:
वैचारिक प्रामाणिकपणाचा अभाव: कोणत्याही राजकीय पक्षाची भूमिका त्याच्या विचारसरणीवरून ठरते. काँग्रेसच्या राष्ट्रीय नेतृत्वाने किंवा जाहीरनाम्यात ‘गौ माता ला राष्ट्र माता’ बनवण्याचा अजेंडा कधीही ठेवला नव्हता. अशा परिस्थितीत प्रांतीय अध्यक्षांचे हे वक्तव्य केवळ एक ‘पॉलिटिकल स्टंट’ वाटते.
केरल विरुद्ध उत्तर प्रदेशचा विरोधाभास: भाजप या मुद्द्यावरून काँग्रेसला केरळच्या संदर्भाने देखील कोंडीत पकडत आहे, जिथे काही वर्षांपूर्वी काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी जाहीरपणे ‘बीफ पार्टी’ (Beef Party) आयोजित करून वासराची कत्तल केल्याचा वाद समोर आला होता.
एका राज्यात बीफचे राजकारण आणि दुसऱ्या राज्यात ‘गौ माता ला राष्ट्र माता’ बनवण्याची मागणी—काँग्रेसचे हे दुटप्पी चरित्र जनतेसमोर थट्टेचा विषय बनत आहे.
भाजपच्या खेळपट्टीवर शरणागती: या मागणीवरून हेही स्पष्ट होते की, काँग्रेस आता विकास किंवा रोजगाराच्या मुद्द्यांना सोडून भाजपने ठरवलेल्या धार्मिक अजेंड्यावर खेळण्यास भाग पडली आहे. पण जेव्हा इतिहास आणि विश्वासार्हतेचा (Credibility) प्रश्न येतो, तेव्हा जनता काँग्रेसच्या या अचानक उफाळून आलेल्या प्रेमावर कधीही विश्वास ठेवणार नाही.
उत्तर प्रदेशचे राजकारण आता अशा वळणावर आले आहे जिथे विरोधी पक्ष भाजपला त्यांच्याच राष्ट्रवाद आणि धार्मिक मुद्द्यांवर मात देऊ इच्छितात. परंतु विनोद तावडे यांच्या या पलटवाराने हे सिद्ध केले आहे की, इतिहासाची सावली इतक्या सहजासहजी पाठ सोडत नाही.
अजय राय यांनी योगी आदित्यनाथ यांना घेरण्यासाठी जे जाळे विणले होते, त्यात विनोद तावडे यांनी इतिहासाचे सत्य आणि परसाई यांच्या व्यंगाची अशी काही फोडणी दिली की आता काँग्रेस स्वतःच हास्यास्पद ठरली आहे. हे ‘गोप्रेम’ वैचारिक श्रद्धेतून नव्हे, तर निवडणुकीच्या मजबुरीतून निर्माण झाले आहे, हे जनता स्पष्टपणे पाहत आहे.